Jeśli piszesz w wyszukiwarce „mój syn jest gejem”, zacznij od jednego: powiedz mu, że go kochasz i że nadal jest Twoim synem. Nie musisz wszystkiego od razu rozumieć ani mieć gotowych odpowiedzi. Orientacji seksualnej się nie wybiera i nie jest ona chorobą, więc nie ma tu czego leczyć ani kogo obwiniać.
Przez lata pracy z gejami i biseksualnymi mężczyznami wciąż słyszę, jak wiele znaczą pierwsze zdania rodzica. Ten poradnik jest dla Ciebie, mamo albo tato – niezależnie od tego, czy dowiadujesz się dopiero teraz, czy od dawna się domyślasz i szukasz dobrego sposobu, żeby być przy swoim dziecku.
Orientacja homoseksualna to trwały pociąg emocjonalny, romantyczny i seksualny do osób tej samej płci. Nie jest wyborem, efektem wychowania ani zaburzeniem – Światowa Organizacja Zdrowia przestała ją klasyfikować jako zaburzenie w 1990 roku.
Najważniejsze w skrócie
- Najpierw relacja, potem pytania: „kocham Cię” i „dziękuję, że mi powiedziałeś” wystarczą na start.
- To nie jest niczyja wina. Orientacja nie wynika z błędów wychowawczych.
- Orientacji nie da się „naprawić”, a próby jej zmiany szkodzą.
- Twój żal i lęk są zrozumiałe, ale szukaj dla nich wsparcia poza rozmową z synem.
- To syn decyduje, komu i kiedy powie. Nie mów nikomu bez jego zgody.
Co powiedzieć synowi, gdy wyznał, że jest gejem?
Twój syn prawdopodobnie długo przygotowywał się do tej rozmowy. Mężczyźni, którzy do mnie przychodzą, często opowiadają o lęku przed odrzuceniem. Dlatego liczy się przede wszystkim to, czy po Twoich słowach poczuje się bezpiecznie. Możesz powiedzieć na przykład:
Dziękuję, że mi powiedziałeś. Wiem, że to mogło nie być łatwe. Kocham Cię i to się nie zmienia.
Nie wiem jeszcze, co powiedzieć, i mogę potrzebować czasu. Ale jesteś moim synem i jestem po Twojej stronie.
Czy jest coś, czego teraz ode mnie potrzebujesz? Czy ktoś jeszcze o tym wie?
A czego lepiej nie mówić? Oto zdania, które najczęściej ranią, choć zwykle padają ze strachu, a nie ze złej woli:
- „To tylko faza” – syn usłyszy, że mu nie wierzysz.
- „Gdzie popełniliśmy błąd?” – rozmowa przestaje dotyczyć jego, a zaczyna Ciebie.
- „Tylko nie mów babci” – brzmi jak komunikat, że jest czego się wstydzić. Lepiej zapytać, komu on sam chce powiedzieć.
- „Pójdziemy do specjalisty, on to naprawi” – to sygnał, że według Ciebie coś z nim jest nie tak.
Jeśli żałujesz swojej pierwszej reakcji, nic straconego. Wróć do niego i powiedz: „Zaskoczyło mnie to i moja reakcja była zła. Przepraszam. Kocham Cię”. Żeby zobaczyć tę rozmowę jego oczami, przeczytaj też wpis jak powiedzieć rodzicom, że jestem gejem.
Czy to moja wina, że syn jest gejem?
Nie. Orientacja nie jest skutkiem dominującej matki, nieobecnego ojca, zabawek z dzieciństwa ani towarzystwa. Takie teorie krążą do dziś, ale nie wyjaśniają orientacji. Więcej o tym, czym ona jest, piszę w tekście orientacja seksualna: czym jest i czy da się ją zmienić.
Poczucie winy jest jednak częste i warto je nazwać. Często kryje się za nim coś innego: troska o przyszłość dziecka albo żal, że wyobrażenia o jego życiu trzeba zmienić.
Czy orientację syna można zmienić?
Nie, i proszę, nie próbuj. Tak zwane terapie konwersyjne nie zmieniają orientacji, a mogą poważnie zaszkodzić. W 2020 roku Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do premiera o ich zakazanie. Szczegóły znajdziesz we wpisie czy z homoseksualizmu można się wyleczyć.
Jeśli syn ma trudności, specjalista może być bardzo pomocny, tylko w innej sprawie: w radzeniu sobie z lękiem, stresem czy wrogością otoczenia. Celem nigdy nie powinna być zmiana tego, kogo on kocha.
Co czuje rodzic, gdy dowiaduje się, że syn jest gejem?
Bywa różnie: ulga, że wreszcie wiesz, ale też żal, strach, wstyd, złość czy pustka. Możesz się bać, że będzie samotny, że spotka go przemoc albo że rodzina się od Was odwróci. Te obawy nie robią z Ciebie złego rodzica.
Twoich trudnych emocji nie powinien nieść syn. On nie ma Cię pocieszać ani przepraszać za to, kim jest. Rozmawiaj o nich z kimś zaufanym, z innymi rodzicami albo ze specjalistą. Daj sobie czas. Twoje dziecko miało go na oswojenie tej myśli znacznie więcej.
Dlaczego akceptacja rodziców ma tak duże znaczenie?
W badaniu Caitlin Ryan i współpracowników, opublikowanym w 2009 roku w czasopiśmie „Pediatrics”, wzięły udział 224 młode osoby LGB w wieku 21–25 lat. Te, które w okresie dorastania doświadczyły wysokiego poziomu odrzucenia ze strony rodziny, ponad 8 razy częściej podejmowały próby samobójcze i niemal 6 razy częściej miały wysoki poziom depresji niż osoby, które odrzucenia nie doświadczyły lub doświadczyły go w niewielkim stopniu (Family Acceptance Project).
To badanie jednej grupy młodych dorosłych w Kalifornii, oparte na ich relacjach. Pokazuje związek, a nie dowód przyczyny ani przesądzony los. Trudno jednak nie wziąć go poważnie. Twoje wsparcie może mieć znaczenie, a czasem jest nim zwykłe „jak było na randce?” przy kolacji. Jeśli martwisz się o syna już teraz, kontakty do pomocy znajdziesz niżej.
Komu i kiedy można powiedzieć o orientacji syna?
To jego informacja i jego decyzja. Ujawnienie jej bez zgody może narazić go na realne szkody w szkole, w pracy czy w rodzinie, a Tobie odebrać jego zaufanie. Zapytaj wprost: „Kto już wie? Komu mogę o tym powiedzieć? A co mam mówić, gdy ciocia zapyta o dziewczynę?”.
Jeśli syn poprosił, żeby nie mówić drugiemu rodzicowi, a Tobie trudno to unieść, powiedz mu o tym szczerze i ustalcie, ile czasu potrzebuje. Gdy w Twoim otoczeniu padają obraźliwe żarty, możesz zareagować spokojnym „nie życzę sobie tak mówić o ludziach”, nawet nie ujawniając niczego o synu.
Co zrobić, gdy wiara lub rodzina utrudniają akceptację?
Wielu rodziców przeżywa konflikt między wiarą a miłością do dziecka. Nie musisz go rozwiązać w tydzień. Możesz przeczytać tekst co naprawdę Biblia mówi o homoseksualności, a wsparcie dla chrześcijan LGBT+ i ich rodzin oferuje Fundacja Wiara i Tęcza. Na trudne pytania krewnych wystarczy czasem jedno zdanie: „To mój syn, kocham go i nie będę o nim dyskutować w ten sposób”.
Jak na co dzień okazywać synowi wsparcie?
- Pytaj o jego życie, także o randki i związek.
- Zaproś partnera do domu na tych samych zasadach, co każdego partnera w rodzinie.
- Dowiedz się więcej, zamiast oczekiwać, że syn będzie Twoim nauczycielem. Słowa „gej” czy „biseksualny” nie są obelgą, a jeśli syn mówi o sobie inaczej, używaj jego słów. Pomocny będzie tekst o biseksualności u mężczyzn.
- Reaguj, gdy ktoś go obraża w Twojej obecności.
- Przed świętami zapytaj, czego potrzebuje, a nie zakładaj, że „jakoś to będzie”.
Pytania do refleksji dla rodzica
Znajdź chwilę spokoju i odpowiedz sobie na piśmie:
- Czego najbardziej się boję i co z tego wiem na pewno, a co sobie wyobrażam?
- Jakie jedno zdanie mój syn powinien usłyszeć ode mnie w tym tygodniu?
- Z kim mogę szczerze porozmawiać o swoich emocjach, żeby nie obciążać nimi syna?
Gdzie rodzic geja może szukać wsparcia?
- Stowarzyszenie My, Rodzice – matki, ojcowie i sojusznicy osób LGBTQIA, na stronie jest sekcja dla rodziców.
- Telefon Zaufania Lambdy Warszawa dla osób LGBT i ich bliskich: 22 628 52 22, poniedziałek–piątek 18:00–21:00.
- Psycholog lub psychoterapeuta, jeśli chcesz popracować nad własnymi emocjami.
Gdy widzisz, że syn jest w kryzysie, mówi o braku sensu życia albo o tym, że nie chce żyć, nie zostawiaj tego na później. Zapytaj go o to wprost i szukajcie pomocy: Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży 116 111 (całodobowo), Centrum Wsparcia dla osób dorosłych w kryzysie psychicznym 800 70 2222 (całodobowo), a w bezpośrednim zagrożeniu życia numer 112.
Pracuję jako coach z dorosłymi mężczyznami. Coaching to nie psychoterapia i nikogo nie należy do niego namawiać, ale jeśli Twój dorosły syn sam będzie chciał popracować nad swoimi celami, może umówić się na bezpłatną konsultację. Opowie mi o swojej sytuacji, a ja powiem, czy mogę mu pomóc w procesie coachingu.
Twój syn wciąż jest tym samym człowiekiem, którego znasz od pierwszego dnia. Właśnie pokazał Ci coś bardzo ważnego i zaufał Ci. Nie musisz być idealnym rodzicem. Wystarczy, że zostaniesz obok.
Najczęstsze pytania
Skąd mam wiedzieć, czy mój syn jest gejem?
Tego nie rozpoznasz po wyglądzie, zainteresowaniach ani sposobie bycia. Nie wypytuj go i nie przeszukuj telefonu. Stwórz atmosferę, w której wie, że może Ci powiedzieć wszystko, i poczekaj, aż sam zdecyduje.
Czy mój syn może być gejem, jeśli miał dziewczynę?
Tak. Wielu gejów ma za sobą związki z kobietami, na przykład z powodu presji otoczenia albo dlatego, że sami próbowali się zrozumieć. Syn może też być biseksualny. Najlepiej zapytać go, jak sam siebie określa, i uszanować odpowiedź.
Czy trzeba iść z synem do psychologa?
Tylko jeśli on sam tego chce lub jeśli przeżywa trudności, na przykład lęk czy obniżony nastrój. Orientacja nie wymaga leczenia. Psycholog może pomóc mu radzić sobie ze stresem, a Tobie z własnymi emocjami.
Jak długo trwa oswajanie się z tym, że syn jest gejem?
Nie ma na to określonego czasu. Każdy rodzic przechodzi to inaczej. Możesz potrzebować czasu i jednocześnie już teraz mówić synowi, że go kochasz.
Bezpłatny poradnik PDF
Coming out krok po kroku
Jak się przygotować, komu powiedzieć najpierw i jak przeprowadzić rozmowę z rodziną. Z listą miejsc, które pomagają w Polsce. Wyślę Ci go mailem – wystarczy imię lub pseudonim.
Coach od 2016 roku. Pracuję online z gejami i biseksualnymi mężczyznami. Więcej o mnie
Chcesz sprawdzić, czy mogę Ci pomóc?
Na bezpłatnej, 30-minutowej konsultacji online opowiesz mi o swojej sytuacji, a ja powiem, czy mogę Ci pomóc w procesie coachingu. Poufnie, szczerze i z empatią.
