Być sobą to żyć w zgodzie z tym, kim naprawdę jesteś – zamiast dopasowywać się do tego, czego oczekują inni. Dla geja w Polsce to często wyzwanie, bo otoczenie podpowiada, że trzeba się zmienić, „ukryć”, nie wychylać. A jednak warto szukać swojego prawdziwego „ja” i pokazać je światu. Opowiem Ci, czego sam się o tym nauczyłem.
Bycie sobą to postawa, w której Twoje słowa, wygląd i wybory wynikają z Twoich wartości i potrzeb, a nie z lęku przed oceną innych ludzi.
Najważniejsze w skrócie
- Wszyscy oceniamy po pozorach – sam się na tym złapałem. Warto dawać ludziom (i sobie) drugą szansę.
- Bycie sobą nie oznacza bycia głośnym czy ekstrawaganckim. Oznacza bycie prawdziwym.
- Nie musisz być jak ktokolwiek inny – ani jak gwiazda, ani jak „typowy facet”.
- Bycie sobą to codzienna praktyka: małe decyzje, w których wybierasz siebie.
Dlaczego tak łatwo oceniamy innych po pozorach?
Co robi „typowy Polak”, gdy widzi chłopaka z długimi włosami, pomalowanymi paznokciami i biżuterią na szyi, nadgarstkach i dłoniach? Często hejtuje i wyśmiewa. Nie zauważa człowieka. Widzi „ciotę”, „pedała”, a w najlepszym wypadku „dziwaka”, którego można pokazywać palcami.
Nasz mózg lubi szufladki. Szybko przypina etykietę temu, co nie pasuje do „normy”, i na tym kończy. Problem w tym, że etykieta zasłania człowieka. I nie chodzi tylko o „innych” – mnie też się to zdarzyło.
Jak sam oceniłem Michała Szpaka po pozorach?
Przyznam, że gdy kilka lat przed napisaniem pierwszej wersji tego tekstu po raz pierwszy zobaczyłem w jakimś programie telewizyjnym Michała Szpaka, moje odczucia były bardzo zbliżone do opisanej wyżej postawy. Jego kreacja sceniczna była dla mnie tak nie do zniesienia, że nie miałem ochoty ani przez chwilę słuchać faceta ubranego inaczej, niż nakazuje „norma społeczna”. Nie dałem mu „szansy”.
Druga szansa
Po latach ktoś z moich znajomych puścił mi jakąś piosenkę. Nie wiedziałem, kto ją śpiewa. Utwór bardzo przypadł mi do gustu. Potem kolejny i jeszcze kolejny. Okazało się, że to Szpak.
Zrobiło mi się wstyd. Kiedy wyłączyłem swoje niemiłe skojarzenia, które przed laty zupełnie zablokowały mnie na jego twórczość, zobaczyłem artystę z potężnym głosem i niezwykłym talentem. Zobaczyłem człowieka, który idzie swoją drogą i na tej drodze osiąga sukcesy – w 2016 roku reprezentował Polskę na Eurowizji i zajął 8. miejsce w finale (źródło). Zobaczyłem chłopaka, który – pomimo hejtu, jaki się na niego wylewa – jest sobą.
Dlaczego o tym piszę?
Z dwóch powodów. Po pierwsze chcę przyznać się do błędu, który popełniłem, oceniając Michała Szpaka tylko po wyglądzie. Drugi powód jest ważniejszy. Chcę każdemu z Was powiedzieć, że warto być sobą i iść własną drogą. Warto dogrzebać się do swojego prawdziwego „ja” i to prawdziwe „ja” pokazać światu.
Co to znaczy być sobą?
Bycie sobą nie oznacza, że musisz malować paznokcie albo nosić cekiny. Nie oznacza też, że masz mówić wszystkim wszystko. Oznacza, że to, jak żyjesz, wynika z Ciebie – a nie ze strachu przed tym, „co ludzie powiedzą”.
Dla jednego faceta bycie sobą to kolorowe ubrania i scena. Dla innego – spokojne życie z partnerem, o którym przestaje kłamać w pracy. Dla jeszcze innego – przyznanie się przed samym sobą, że chce czegoś innego, niż zaplanowali dla niego rodzice. Każda z tych dróg jest w porządku.
Dlaczego gejom w Polsce trudno być sobą?
Gejom w Polsce nie jest łatwo. Być może doświadczasz braku akceptacji swojej orientacji seksualnej, a ludzie oczekują od Ciebie, że się zmienisz. Być może słyszysz, że jesteś „nienormalny”, bo nie wpisujesz się w czyjeś wyobrażenia o tym, jaki powinien być facet. O tym, jak radzić sobie z takimi reakcjami, piszę w tekście o homofobii i nieakceptacji.
Nie wiem, jaka jest orientacja Michała Szpaka, i nie muszę tego wiedzieć – to jego prywatna sprawa. Dla tej historii nie ma to znaczenia. Ważne jest to, że ten facet jest sobą i będąc sobą, porywa za sobą wielu ludzi.
Jak być sobą na co dzień?
Bycie sobą to nie jednorazowa decyzja, tylko codzienna praktyka. Oto kilka kroków, od których możesz zacząć:
- Zauważ, kiedy udajesz. Przez tydzień zapisuj sytuacje, w których mówisz lub robisz coś wbrew sobie. Kto wtedy był obok? Czego się bałeś?
- Nazwij swoje wartości. Wypisz trzy rzeczy, które są dla Ciebie naprawdę ważne. Sprawdzaj, czy Twoje decyzje do nich prowadzą.
- Zacznij od małych kroków. Powiedz „nie”, gdy naprawdę chcesz odmówić. Załóż koszulę, którą lubisz, a „nie wypada”. Przestań zmieniać zaimki, gdy opowiadasz o partnerze przyjacielowi.
- Otaczaj się ludźmi, przy których nie musisz grać. Ich obecność dodaje odwagi w trudniejszych sytuacjach.
- Daj innym to, czego sam potrzebujesz. Zanim przypniesz komuś etykietę – tak jak ja kiedyś – daj mu szansę. Ta lekcja działa w obie strony.
Czy bycie sobą oznacza, że muszę zrobić coming out?
Nie. Możesz być sobą także wtedy, gdy nie wszyscy wiedzą o Twojej orientacji. Bycie sobą zaczyna się od środka – od akceptacji siebie. O tym, komu i kiedy powiesz, decydujesz Ty. Jeśli myślisz o wyjściu z szafy, przeczytaj tekst coming out – jak bezpiecznie wyjść z szafy, a jeśli jesteś na samym początku tej drogi – wpis co zrobić, gdy jestem gejem.
Kiedy warto poprosić o wsparcie?
Jeśli od dawna czujesz, że żyjesz „cudzym życiem”, a mimo prób nie potrafisz tego zmienić, warto porozmawiać z kimś z zewnątrz. Na sesjach life coachingu dla gejów pomagam odkryć, czego naprawdę chcesz, i zaplanować pierwsze kroki. Mówię szczerze i z empatią – nie potępiam. Na bezpłatnej 30-minutowej konsultacji opowiesz mi o swojej sytuacji, a ja powiem, czy mogę Ci pomóc w procesie coachingu.
Nie musisz być jak Michał Szpak. Nie musisz być jak ktokolwiek inny. Możesz być sobą. Po prostu sobą…
Artykuł w nieco innej formie ukazał się też na stronie wiktortokarski.pl.
Najczęstsze pytania
Co to znaczy być sobą?
Być sobą to żyć tak, żeby Twoje słowa, wygląd i wybory wynikały z Twoich wartości i potrzeb, a nie z lęku przed oceną innych. Nie oznacza to bycia głośnym ani mówienia wszystkim wszystkiego – oznacza bycie prawdziwym.
Jak zacząć być sobą?
Zacznij od zauważania sytuacji, w których udajesz, nazwij swoje najważniejsze wartości i rób małe kroki: odmawiaj, gdy chcesz odmówić, otaczaj się ludźmi, przy których nie musisz grać.
Czy żeby być sobą, gej musi zrobić coming out?
Nie. Bycie sobą zaczyna się od akceptacji siebie. O tym, komu i kiedy powiesz o swojej orientacji, decydujesz sam.
Dlaczego oceniamy ludzi po wyglądzie?
Mózg lubi szybkie szufladki i przypina etykiety temu, co nie pasuje do „normy”. Etykieta zasłania jednak człowieka – dlatego warto dawać innym drugą szansę.
Coach od 2016 roku. Pracuję online z gejami i biseksualnymi mężczyznami. Więcej o mnie
Chcesz sprawdzić, czy mogę Ci pomóc?
Na bezpłatnej, 30-minutowej konsultacji online opowiesz mi o swojej sytuacji, a ja powiem, czy mogę Ci pomóc w procesie coachingu. Poufnie, szczerze i z empatią.
